Kimyasal Döküntü ve Sızıntı Acil Durum Müdahale Planı Şablonu (Word)

Endüstriyel tesislerde, imalathanelerde ve depolarda kimyasal maddelerin kontrolsüz şekilde çevreye yayılması, sadece anlık zehirlenmelere değil, yangın, patlama ve kalıcı çevresel kirliliklere yol açabilir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik uyarınca işverenler, kimyasal kaza ve döküntülere karşı proaktif acil durum planları hazırlamakla yükümlüdür.

Bu rehberimizde, kimyasal sızıntı anında uygulanacak adım adım müdahale yöntemlerini inceliyor ve işletmenizde doğrudan kullanabileceğiniz düzenlenebilir Word (.docx) Kimyasal Döküntü Acil Durum Müdahale Planı Şablonunu sunuyoruz.

Kimyasal Döküntü ve Sızıntılarda 5 Kritik Müdahale Aşaması

Herhangi bir tehlikeli madde (asit, baz, solvent, tiner, hidrolik yağ vb.) döküldüğünde paniğe kapılmadan aşağıdaki 5 aşamalı algoritma uygulanmalıdır:

1. Bölgeyi Tahliye Edin ve Güvenlik Çemberine Alın: Döküntüyü gören çalışan rüzgarı veya hava akımını arkasına alarak alanı terk eder. Bölgeye en az 10-15 metre çapında emniyet şeridi çekilir. Kıvılcım çıkarabilecek kaynaklar (anahtarlar, cep telefonları) bölgeden uzaklaştırılır.
2. Güvenlik Bilgi Formunu (GBF / SDS) İnceleyin ve KKD Kuşanın: Kimyasalın SDS formundaki Bölüm 6 ve Bölüm 8 hükümleri referans alınarak; kimyasala dirençli tulum (Tip 3/4), nitril/bütil eldiven, çizme ve uygun filtreli (ABEK2P3 vb.) tam yüz maskesi giyilmeden kesinlikle müdahale edilmez.
3. Sızıntıyı Kaynağında Durdurun: Devrilmiş bir bidon veya varil varsa ve can güvenliği elveriyorsa devrilme yönü düzeltilir, hat üzerindeki emniyet vanaları kapatılır.
4. Döküntüyü Sınırlayın (Bariyerleme ve Nötralizasyon): Döküntü kitindeki emici sosisler yardımıyla sıvının kanalizasyon, yağmur kanalı veya toprakla teması engellenir. Ardından emici pedler veya granül dökülerek sıvı hapsedilir.
5. Tehlikeli Atıkları Toplayın ve Alanı Arındırın: Doygunluğa ulaşan emici pedler kıvılcım çıkarmayan küreklerle tehlikeli atık torbalarına doldurulur, etiketlenir ve yetkili bertaraf firmasına teslim edilene kadar geçici atık sahasında depolanır.

Döküntü Kiti (Spill Kit) İçerisinde Neler Bulunmalıdır?

İş yerinde kimyasal depolanan veya taşınan her kritik noktada (özellikle kazan daireleri, boyahaneler, kimyasal depoları ve laboratuvarlar) en geç 1 dakikada ulaşılabilecek mesafede döküntü kitleri hazır bulundurulmalıdır:

• Kimyasal Emici Sosisler: Döküntünün yayılmasını engelleyen esnek bariyerler (en az 4 adet).
• Ağır Hizmet Tipi Emici Pedler: Kimyasal sıvıyı hızla hapseden özel polipropilen pedler (en az 50 adet).
• Kıvılcım Çıkarmayan Faraş ve Fırça: Statik elektrik arkını önleyen özel antistatik plastik ekipmanlar.
• Kişisel Koruyucu Seti: Kimyasal tulum, ABEK maske, kimyasal gözlük ve nitril iş eldivenleri.
• Tehlikeli Atık Torbaları ve Etiketleri: Kirlenmiş malzemeleri mevzuata uygun toplamak için dayanıklı sarı/kırmızı torbalar.