Patlayıcı Ortamlar (ATEX) Acil Durum Eylem Planı ve Güvenlik Talimatı Şablonu (Word)

Boya tesisleri, dolum tesisleri, un ve yem fabrikaları, ahşap işleme atölyeleri ve solvent kullanılan kimya sanayisinde yanıcı toz veya gazlar havadaki oksijenle birleştiğinde en ufak bir statik kıvılcım dahi zincirleme patlamalara yol açabilir. Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (ATEX 137) işletmelerin patlayıcı ortamlara özel acil durum talimatları ve önleme prosedürleri oluşturmasını şart koşar.

Bu makalemizde patlayıcı bölgelerde (Zone 0, 1, 2 / 20, 21, 22) acil durum eylem protokollerini, sıcak çalışma izni kurallarını ve düzenlenebilir Word formatındaki ATEX Acil Durum Planı ve Talimatı Şablonunu paylaşıyoruz.

Patlama Üçgeni ve Zone Sınıflandırması

Patlamanın gerçekleşmesi için Yanıcı Madde (gaz, toz, buhar), Oksijen ve Tutuşturma Kaynağının (kıvılcım, ark, sıcak yüzey) bir araya gelmesi gerekir. ATEX mevzuatı ortamları tehlike sıklığına göre şöyle ayırır:

• Zone 0 / Zone 20: Patlayıcı atmosferin sürekli veya uzun süreli bulunduğu alanlar (Tank içleri, silo içleri).
• Zone 1 / Zone 21: Normal çalışma koşullarında patlayıcı atmosfer oluşma ihtimali olan yerler (Dolum ağızları, karıştırma kazanları çevresi).
• Zone 2 / Zone 22: Normal çalışmada patlayıcı atmosfer oluşması beklenmeyen, oluşsa bile çok kısa süren alanlar (Boru flanşları, depolama sahaları).

Patlayıcı Ortamda Acil Durum Anında Yapılacaklar

1. Otomatik Sistemlerin Devreye Girmesi: Gaz dedektörleri %20 LEL seviyesinde uyarı verir, %40 LEL seviyesinde ana akış vanalarını kapatarak ex-proof cebri havalandırmayı çalıştırır.
2. Elektrik Kaynaklarının Güvenli Kesilmesi: Patlayıcı ortam içindeki elektrik düğmelerine kesinlikle dokunulmaz (açma-kapama ark oluşturabilir). Güç, bölge dışındaki ana panodan kesilir.
3. Antistatik Tahliye: Personel sentetik giysi giymemeli, sürtünmeden kaçınmalı ve panik yapmadan statik topraklama ayakkabılarıyla güvenli alana tahliye olmalıdır.
4. Patlama Bacaları ve Tahliye Yönü: Patlama menfezlerinin açılma doğrultusunda durulmamalı, sığınma ve toplanma alanına geçilmelidir.