Grizu ve Patlayıcı Ortam (ATEX) Risk Değerlendirmesi ve Önlem Formu (Word İndir)

Yeraltı maden işletmelerinde ve parlayıcı gaz, buhar veya toz patlaması riski taşıyan sanayi tesislerinde patlayıcı ortam yönetimi, iş sağlığı ve güvenliğinin en kritik konusudur. Yeraltı kömür madenciliğinde karşılaşılan grizu ($CH_4$ - Metan hava karışımı) birikimleri ve endüstriyel tesislerdeki ATEX patlama riskleri; doğru bir risk analizi, anlık izleme ve mühendislik tedbirleri ile tamamen kontrol altına alınabilir.

6331 sayılı İSG Kanunu ve Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik esaslarına uygun olarak hazırladığımız Grizu ve Patlayıcı Ortam Risk Değerlendirmesi ve Önlem Formu'nu inceleyebilir, sayfa içerisindeki bağlantıdan düzenlenebilir Word (.docx) şablonunu ücretsiz indirebilirsiniz.

Grizu Patlaması ve ATEX Bölgelerinin Yasal Dayanağı

Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik uyarınca, patlayıcı atmosfer oluşma ihtimali bulunan işyerlerinde işverenler Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) hazırlamakla ve riski kaynağında bertaraf etmekle yükümlüdür.

Yeraltı maden ocaklarında metan gazının ($CH_4$) %5 ile %15 konsantrasyon aralığına ulaşması ve ortamda tutuşturucu bir kaynağın (kıvılcım, ark, sıcak yüzey) bulunması grizu patlamasına yol açar. Bu durumun önlenmesi için havalandırma debisi, Ex-Proof teçhizat kullanımı ve statik elektrik önlemleri risk formlarına eksiksiz işlenmelidir.

Tehlikeli Bölge (ATEX Zone) Sınıflandırması

Patlayıcı gaz ve toz ortamlarının sıklığına göre alanlar yasal olarak şu şekilde bölgelere (Zone) ayrılır:

• Zone 0 (Gaz) / Zone 20 (Toz): Patlayıcı ortamın sürekli veya çok uzun süreli bulunduğu alanlar (Örn: Depo tanklarının içi, kapatılmış kör galeriler).
• Zone 1 (Gaz) / Zone 21 (Toz): Normal çalışma şartlarında patlayıcı ortam oluşma ihtimali yüksek alanlar (Örn: Maden tali bacaları, şarj istasyonu çevresi).
• Zone 2 (Gaz) / Zone 22 (Toz): Normal çalışma şartlarında patlayıcı ortam oluşma ihtimali düşük olan ve oluşsa dahi çok kısa süren alanlar.

Hazırlanan Word Risk Formunun Özellikleri

Saha kullanımına hazır olarak paylaştığımız Word dokümanı, İş Güvenliği Uzmanları ve Maden / Vardiya Mühendisleri için 5x5 Matris yöntemine uygun kurgulanmıştır:

1. Doküman Künyesi ve Kodlama: Firma unvanı, ocak kodu, doküman numarası ve revizyon takibi için ayrılmış kurumsal üst alan.
2. Patlama Senaryoları ve Kök Nedenler: Tali baca metan birikimi, Ex-Proof kablo zedelenmesi, patlatma gazları ve statik elektrik riskleri hazır tanımlıdır.
3. Derecelendirilmiş Risk Skoru: Olasılık (1-5) ve Şiddet (1-5) matris çarpımı ile Otomatik renk kodlu (Kırmızı / Sarı) risk derecelendirmesi.
4. Aksiyon ve İmza Paneli: Sorumlu personel ataması ile İşveren, İSG Uzmanı, İşyeri Hekimi ve Maden Mühendisi onay imza modülü.