Yeraltı Maden Ocaklarında Gaz Ölçüm ve İzleme Takip Formu (Excel İndir)

Yeraltı maden işletmeciliğinde zehirli ve boğucu gazların takibi, hayati önem taşıyan en kritik güvenlik prosedürüdür. Metan ($CH_4$), Karbonmonoksit ($CO$), Karbondioksit ($CO_2$), Hidrojen Sülfür ($H_2S$) ve Oksijen ($O_2$) seviyelerinin düzenli olarak ölçülmesi ve kayıt altına alınması; grizu patlamalarını, zehirlenmeleri ve oksijensizliğe bağlı boğulma vakalarını önlemenin tek yoludur.

Sürekli ve periyodik ölçüm verilerinin standart bir düzende tutulması amacıyla hazırladığımız Yeraltı Maden Ocaklarında Gaz Ölçüm ve İzleme Takip Formu'nu inceleyebilir, sayfa içerisindeki bağlantıdan otomatik limit uyarılı Excel şablonunu ücretsiz indirebilirsiniz.

Madenlerde Gaz Ölçümü ve Kayıt Tutmanın Yasal Dayanağı

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği uyarınca, yeraltı maden ocaklarında havalandırma hızı ve gaz konsantrasyonları vardiya bazında yetkili kişilerce (gaz ölçüm görevlisi, Emniyet Vardiya Mühendisi vb.) ölçülmek ve Gaz Ölçüm Defteri veya dijital takip sistemlerine işlenmek zorundadır.

Sabit sensörlü merkezi izleme sistemlerinin yanında, seyyar gaz ölçüm cihazları (dedektörler) ile ayaklarda, bacalarda, baraj arkalarında ve kör galerilerde yapılan manuel Ölçümlerin de bu formlara eksiksiz kaydedilmesi gereklidir.

Takip Formunda İzlenmesi Gereken Kritik Gaz Seviyeleri

Mevzuat gereği yeraltı çalışma alanlarında hava kalitesinin sınır değerlerin dışına çıkması durumunda derhal tahliye ve müdahale protokolleri uygulanır:

• Oksijen ($O_2$): Havadaki oranı en az %19,5 olmalıdır. Bu değerin altına düştüğünde çalışma derhal durdurulur.
• Metan ($CH_4$): Havada %1,0 seviyesine ulaştığında patlatma yapılmaz; %1,5 seviyesine ulaştığında ise elektrikler kesilerek ocak tahliye edilir.
• Karbonmonoksit ($CO$): Müsaade edilen azami konsantrasyon 50 ppm ($%0,005$)'dir. Yanma ve iç kızışmanın en önemli göstergesidir.
• Karbondioksit ($CO_2$): Ortam havasında hacimce %0,5'i geçmemelidir.
• Hidrojen Sülfür ($H_2S$): Hacimce 20 ppm ($%0,002$)'den fazla olamaz.

Hazırlanan Excel Takip Formunun Özellikleri

Tasarımını paylaştığımız Excel dosyası, vardiya mühendisleri ve emniyet teknikerleri için pratik kullanım sağlayacak şekilde formülle donatılmıştır:

1. Koşullu Biçimlendirme (Otomatik Renk Uyarısı): Girilen gaz değeri yasal sınırın üzerine çıktığında hücre otomatik olarak KIRMIZI renge döner ve uyarı verir.
2. Ölçüm Yeri ve Zamanı: Ölçüm yapılan ocak kodu, baca/ayak numarası, tarih, saat ve vardiya bilgileri için ayrılmış sütunlar.
3. Cihaz Bilgileri: Ölçüm yapılan dedektörün markası, seri numarası ve son kalibrasyon tarihi alanı.
4. İmza ve Onay Alanı: Ölçümü yapan personel ile Vardiya Mühendisi/İSG Uzmanı ıslak imza onay bölümü.